Prof. Dr. Murat Sönmezer

Erkek infertilitesinin önemli bir nedeni, sperm hücrelerinde görülen DNA hasarlarıdır. Tüp bebek tedavisinde başarıyı doğrudan etkileyen bu durum, rutin sperm analizleriyle her zaman tespit edilemez. Sperm DNA’sındaki bozulmalar, embriyo kalitesini olumsuz etkileyebilir; rahme yerleşmeyi engelleyebilir veya düşükle sonuçlanabilecek gebeliklere yol açabilir. Bu nedenle, özellikle açıklanamayan kısırlık vakalarında ya da tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında sperm DNA hasarı testi büyük önem taşır.

Sperm, erkek DNA’sını yumurtaya aktaran en temel hücrelerden biridir. Ancak bu hücreler, dış etkenlere karşı oldukça hassastır. Yaşam tarzı, çevresel faktörler, enfeksiyonlar, yüksek ateş, varikosel, toksik maddelere maruz kalma ve zararlı alışkanlıklar sperm DNA yapısında bozulmalara neden olabilir. Özellikle sigara, alkol, sağlıksız beslenme ve uzun süreli oturarak çalışma gibi faktörler, DNA fragmantasyon oranını artırır. Klinik gözlemlerimiz, sıcak ortamda çalışan ya da uzun süreli bilgisayar kullanımına maruz kalan bireylerde bu riskin daha da belirgin olduğunu göstermektedir.

Sperm DNA hasarı, geleneksel semen analizlerinde fark edilmeyebilir. Bu nedenle moleküler düzeyde yapılan özel testler, özellikle tekrarlayan embriyo gelişim problemlerinde veya gebelik kayıplarında büyük önem taşır. DNA fragmantasyon testi ya da FISH analizi gibi yöntemlerle spermin genetik yapısı doğrudan değerlendirilir. Test sonucunda hasarlı sperm oranı %15’in altındaysa normal, %50’nin üzerindeyse ileri düzeyde hasarlı kabul edilir.

Test, erkekten alınan sperm örneğiyle gerçekleştirilir. Örnek, floresan boyalar kullanılarak işaretlenir ve mikroskop altında değerlendirilir. Gerekli durumlarda sperm örneği cerrahi yolla da elde edilebilir.

Sperm DNA hasarı doğrudan tedavi edilebilen bir durum olmamakla birlikte, nedenlerine yönelik müdahaleler olumlu sonuçlar verir. Öncelikle sigara, alkol ve zararlı maddelerden uzak durulması; antioksidanlardan zengin bir beslenme düzeninin benimsenmesi; var olan varikosel ya da enfeksiyon gibi hastalıkların tedavi edilmesi önerilir. Sperm hücrelerinin yaklaşık 90 günlük bir yenilenme döngüsüne sahip olması, bu önlemlerin etkili olabileceğini göstermektedir.

Sperm DNA hasarı hakkında daha fazla bilgi almak, risk taşıyıp taşımadığınızı öğrenmek veya Ankara’da bu testin uygulanması için başvuruda bulunmak isterseniz, kliniğimizle iletişime geçebilir, randevu oluşturabilirsiniz.